Profilaktyka, badania ginekologiczne i cytologia

Na czym polega wizyta profilaktyczna?

Wizyta rozpoczyna się od rozmowy dotyczącej ogólnego stanu zdrowia, miesiączek, przebytych chorób, stosowanej antykoncepcji, ciąż, porodów i operacji. Lekarka może również zapytać o choroby nowotworowe w rodzinie oraz wcześniejsze nieprawidłowe wyniki cytologii lub testów HPV.

Nie każda pacjentka wymaga wykonania wszystkich badań podczas jednej wizyty. Zakres profilaktyki i diagnostyki dobierany jest indywidualnie.

• badanie ginekologiczne i badanie we wzierniku
• test HPV HR lub cytologia, zależnie od wskazań i programu profilaktycznego
• USG ginekologiczne, jeżeli istnieją wskazania
• badanie piersi lub zalecenie odpowiedniego badania obrazowego
• pobranie materiału do dalszej diagnostyki, jeśli jest potrzebne

HPV HR i cytologia — na czym polegają?

W aktualnym programie profilaktyki raka szyjki macicy podstawowym badaniem przesiewowym jest test HPV HR z genotypowaniem. Jeżeli wynik jest dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym LBC.

Cytologia polega na ocenie komórek pobranych z szyjki macicy. Poza programem rodzaj badania i dalsze postępowanie lekarka ustala indywidualnie, uwzględniając wiek, wcześniejsze wyniki, objawy i czynniki ryzyka.

Pobranie trwa krótko i może powodować niewielki dyskomfort. Po badaniu może wystąpić delikatne plamienie.

Dlaczego profilaktyka szyjki macicy jest ważna?

Zmiany przednowotworowe szyjki macicy często przez długi czas nie powodują objawów. Badania przesiewowe służą ich wykrywaniu przed rozwojem choroby objawowej.

Nieprawidłowy wynik nie oznacza automatycznie rozpoznania raka. Dalsze postępowanie zależy od rodzaju wyniku, wieku pacjentki i historii wcześniejszych badań.

• ponowny test w terminie wynikającym z uzyskanego wyniku
• ocena cytologiczna LBC po dodatnim wyniku HPV HR w schemacie programu
• kolposkopia
• pobranie materiału do badania histopatologicznego, jeżeli są wskazania

Jak przygotować się do badania przesiewowego?

Zasady przygotowania zależą od planowanego badania. W aktualnym programie NFZ na pobranie nie należy zgłaszać się podczas krwawienia miesiączkowego. Zalecane jest zgłoszenie nie wcześniej niż 4 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed kolejną miesiączką.

Przez co najmniej 4 dni przed pobraniem materiału w ramach programu nie należy stosować leków dopochwowych. Od ostatniego badania ginekologicznego lub USG przezpochwowego powinien upłynąć co najmniej jeden dzień. Przed wizytą warto sprawdzić instrukcję konkretnej placówki.

Nie odkładaj konsultacji z powodu przygotowania do badania, jeśli występują niepokojące objawy, takie jak krwawienie po współżyciu, krwawienie między miesiączkami, nieprawidłowe upławy lub ból.

Co warto zabrać na wizytę?

Warto znać datę ostatniej miesiączki oraz przekazać informacje o istotnych przypadkach raka piersi, jajnika, endometrium lub jelita grubego w rodzinie.

• wcześniejsze wyniki cytologii i testów HPV
• wyniki kolposkopii lub badań histopatologicznych
• opisy wcześniejszych zabiegów na szyjce macicy
• wyniki USG, mammografii lub innych badań piersi
• wypisy ze szpitala i dokumentację leczenia onkologicznego
• listę przyjmowanych leków

Podczas wizyty możemy omówić

Plan profilaktyki powinien uwzględniać nie tylko szyjkę macicy, lecz także ogólny stan zdrowia, objawy, obciążenia rodzinne i wcześniejsze wyniki.

• termin kolejnego testu HPV HR, cytologii lub kontroli
• profilaktykę raka szyjki macicy i szczepienie przeciw HPV
• ocenę indywidualnego ryzyka chorób piersi, jajnika i endometrium
• nieprawidłowe krwawienia i zaburzenia miesiączkowania
• antykoncepcję i objawy związane z menopauzą
• plan dalszych kontroli

Kiedy zgłosić się wcześniej?

Nie czekaj do kolejnej planowej wizyty profilaktycznej, jeśli pojawiają się nowe albo utrzymujące się objawy. Ich znaczenie i pilność wymagają indywidualnej oceny.

• krwawienia między miesiączkami
• krwawienie po współżyciu
• krwawienie po menopauzie
• utrzymujący się ból podbrzusza
• utrzymujące się upławy lub zmiana zapachu wydzieliny
• wyczuwalna zmiana w piersi
• utrzymujące się powiększenie obwodu brzucha bez wyraźnej przyczyny
• wcześniejszy nieprawidłowy wynik cytologii lub testu HPV